Wall Street, Elon Musk’ın SpaceX şirketini fiyatlamak için sıra dışı ölçütlere başvuruyor.
SpaceX’in büyük kurumsal yatırımcılarından en az biri, roket ve uydu şirketini Boeing (BA.N) veya AT&T (T.N) gibi havacılık ve telekom devleriyle değil, Palantir Technologies (PLTR.O) ve GE Vernova (GEV.N) ile Vertiv (VRT.N) gibi yapay zekâ altyapısı şirketleriyle kıyaslıyor.
Bu yaklaşım, olası en büyük halka arz öncesinde 1,75 trilyon dolarlık bir değerlemeyi gerekçelendirme çabası olarak görülüyor.
Reuters’a konuşan ve şirketin düşünce yapısına aşina bir kaynağa göre bu çerçeve, SpaceX gibi açık bir kamu benzeri olmayan bir şirketi fiyatlamanın olağan dışı zorluğunu ve Wall Street’in bu yüksek değerlemeyi mantıklı hale getirmek için ne kadar ileri gittiğini gösteriyor.
Reuters’ın geçen hafta bildirdiğine göre SpaceX ABD’de gizli şekilde halka arz başvurusunda bulundu. Şirketin 21 Nisan’da bir analist günü düzenlemesi planlanıyor.
1,75 trilyon dolarlık olası değerleme ile SpaceX, birçok geleneksel ölçüte göre pahalı görünüyor.
Bunlar arasında Boeing ve Lockheed Martin (LMT.N) gibi uzay ve savunma şirketleri ya da AT&T ve Verizon (VZ.N) gibi telekom şirketleriyle yapılan karşılaştırmalar da yer alıyor.
Musk’ın şirketleri geçmişte yatırımcıların ona kişisel olarak bahis yapması nedeniyle yüksek çarpanlar almıştı — Tesla (TSLA.O) bunun en açık örneği. SpaceX yatırımcıları da aynı dinamiğin halka arzda devam etmesini bekliyor.
SpaceX CFO’su Bret Johnsen, IPO bankacılarına yaptığı bir konferans görüşmesinde şirketi “insanlık tarihindeki en büyük toplam adreslenebilir pazar”a satmanın “oldukça heyecan verici” olduğunu söyledi.
Kaynaklara göre Johnsen, Starlink internet hizmeti için potansiyel pazar büyüklüğünü 1,6 trilyon dolar olarak belirtti.
BENZER ŞİRKETLERİN YENİDEN TANIMLANMASI
SpaceX’i doğru şekilde karşılaştıracak şirket bulmak, fiyatlama tartışmalarının merkezinde yer alıyor. Bankacılar ve yatırımcılar, doğrudan benzer halka açık şirketlerin azlığı nedeniyle zorlanıyor.
Geleneksel olarak yatırımcılar aynı sektördeki şirketleri karşılaştırma olarak kullanır. Ancak bazı yatırımcılar, önemli olanın sektör değil; nakit akışı, büyüme ve risk profili olduğunu savunuyor.
Bu yaklaşım, SpaceX için en iyi karşılaştırmanın AI veri merkezi inşaatına hizmet veren şirketler olduğunu ileri sürüyor. Bu şirketler yüksek çarpanlarla ödüllendirilmiş durumda.
Toronto merkezli AIP adlı fonun portföy yöneticisi Jay Bala, SpaceX’e büyük oranda yatırım yaptıklarını belirterek, “Dünyanın en büyük fonlarının yaptığı analize güveniyorum, yeniden sorgulamıyorum” dedi.
Ayrıca SpaceX hakkında detaylı finansal veriye ulaşmanın zor olduğunu da kabul etti: “Bazen rakamlara ulaşmak zor.”
STARLINK VE GELENEKSEL TELEKOM KARŞILAŞTIRMASI
Starlink için doğal karşılaştırmalar AT&T ve Verizon gibi eski telekom şirketleri olsa da bazı yatırımcılar bu kıyaslamaların yanlış olduğunu düşünüyor.
Çünkü bu şirketler eski altyapıya, doymuş pazarlara ve düşük büyümeye sahip.
SpaceX yatırımcılarına göre Starlink, daha çok Palantir gibi yüksek büyüme, yüksek marj ve varlık-yoğun olmayan şirketlerle karşılaştırılmalı.
Palantir, piyasanın en pahalı hisselerinden biri olarak 43 kat gelir ve 75 kat kazanç çarpanıyla işlem görüyor.
Bazı analizlere göre SpaceX, 1,75 trilyon dolarlık değerlemeyle 2025 gelir tahminlerinin 110 katı seviyesinde işlem görebilir.
PitchBook analisti Franco Granda, “Yatırımcılar bugün platform primi ödüyor; yarın tekel altyapı ekonomisi bekliyorlar” dedi.
ROKET ÜRETİMİ KIYASLAMALARI
Roket üretimi tarafında SpaceX, tekrar kullanılabilir fırlatma sistemleri geliştirmesi, maliyetleri düşürmesi ve ticari uzay pazarını büyütmesi nedeniyle çok daha yüksek değerlemeleri hak ettiğini savunuyor.
Bu tarafta Lockheed Martin yaklaşık 20 kat ileri kazanç çarpanıyla işlem görüyor. Boeing ise daha çok “toparlanma hikâyesi” olarak değerlendiriliyor.
Bazı yatırımcılar SpaceX’i GE Vernova ve Vertiv gibi yapay zekâ veri merkezi büyümesinden faydalanan şirketlerle karşılaştırıyor.
- Bu şirketler veri merkezi altyapısının “kazma ve kürek sağlayıcıları” olarak görülüyor.
- Ancak bu şirketler bile SpaceX’e tam olarak benzemiyor.
- GE Vernova yaklaşık 30 kat nakit akışı ve 4 kat gelir çarpanıyla işlem görüyor.
- Vertiv ise 19 kat kâr ve 6 kat gelir çarpanında.
KARMAŞIK FİYATLAMA VE GEREKÇELENDİRME
Uzmanlara göre SpaceX’i fiyatlamak zor çünkü şirket hem uzay operasyonlarını hem de AI bağlantılı iş modellerini birleştiriyor.
NYU Stern’den değerleme uzmanı Aswath Damodaran, “Fiyatlama burada her zaman karmaşık olacak” dedi.
“Başka hiçbir şirket bu ölçekte ve maliyette uydu fırlatamaz.”
Damodaran’a göre mevcut fiyatlama büyük ölçüde yatırımcıların satın alma kararlarını sonradan gerekçelendirme çabasını yansıtıyor.
- “Yatırımcılar SpaceX’in iyi bir yatırım olduğuna zaten karar verdi. Şimdi bunu nasıl gerekçelendireceklerini arıyorlar.”
- “Bu da sonradan üretilmiş bir rasyonalizasyon gibi görünüyor.”
Reuters
