Ukrayna Savunma Bakanı'nın Görevden Alınması Orduda Ani Bir Dönüşümü Başlattı
Ukrayna Savunma Bakanı'nın görevden alınması, yalnızca bir hafta içinde ülkenin silahlı kuvvetlerinde eski kadroların yerini yeni nesil liderliğin aldığı kapsamlı bir dönüşüm sürecini başlattı.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin, halk arasında büyük destek gören Savunma Bakanı Mihaylo Fedorov'u görevden alma kararı, günler süren kitlesel protestoları tetikledi.
Protestolar kısa sürede ülkenin Genelkurmay Başkanı Oleksandr Sırskiy'e yönelirken, Ukrayna ordusunun geleceğine ilişkin büyüyen görüş ayrılığını da gözler önüne serdi.
Göstericiler Sırskiy'i sert şekilde eleştirirken, görevden alınan savunma bakanına güçlü destek verdi. Savaş döneminin en etkili reformcularından biri olarak görülen Fedorov, değişim isteyen Ukraynalılar arasında önemli bir siyasi figür haline geldi.
Protestocular, Fedorov'un yeniden göreve getirilmesini talep etti. Görevden alınması ise iki isim arasında aylar boyunca giderek sertleşen anlaşmazlıkların ardından geldi.
Zelenski açısından bu, savaş döneminde aldığı bir kararın son bir yıl içinde ikinci kez kamuoyunda tepkiyle karşılanması oldu.
Devlet Başkanı daha önce de 2025 yılının ortalarında yolsuzlukla mücadele kurumlarının yetkilerini sınırlandıran düzenlemeler nedeniyle yoğun eleştirilere maruz kalmıştı. O dönemde olduğu gibi bu kez de siyasi krizi hızla kontrol altına almaya çalıştı.
Zelenski, Sırskiy'i görevden alarak yerine, ününü Rusya'nın 2014 yılındaki ilk işgalinden sonraki yıllarda cephede kazanan disiplinli komutan Mihaylo Drapatıy'ı atadı.
Drapatıy'ın atanması, Sovyet askeri geleneği içinde yetişmiş Sırskiy'den hem kuşak hem de askeri anlayış bakımından belirgin bir kopuş anlamına geliyor. Buna rağmen kamuoyu desteği giderek Fedorov etrafında toplanmaya devam ediyor. Protestolar da Fedorov'un siyasi konumunu daha da güçlendirmiş durumda.
Yeni atama askeri moral konusundaki endişeleri hafifletti
Kamuoyundaki öfkenin önemli bölümü, Rusya'nın 2022'de başlattığı geniş çaplı işgalden bu yana orduda biriken memnuniyetsizliklerin sembolü haline gelen Sırskiy'e yöneldi.
Drapatıy'ın atanması bu kaygıların bir kısmını hafifletti. Askerler ve subaylar arasında büyük saygı gören Drapatıy, güvenilirliğini Sovyet askeri sisteminden değil, cephedeki başarısından kazanan genç komutan kuşağını temsil ediyor.
Kiev merkezli askeri analist Oleksandr Musiienko şöyle konuştu:
"Ordunun içinde çok yüksek düzeyde güvene sahip. Bu atamanın moral olarak adlandırılan unsuru güçlendireceğini, yani savaşma ruhunu artıracağını düşünüyorum."
Bir Batılı savunma yetkilisi ise Fedorov ile Sırskiy arasındaki ayrılığı "iki farklı gezegenden geliyor gibiler" sözleriyle tanımladı. Konunun hassasiyeti nedeniyle isminin açıklanmaması şartıyla konuşan yetkili, basına bilgi verme yetkisinin bulunmadığını belirtti.
Fedorov, veriye dayalı ve teknoloji merkezli bir savaş anlayışını savunurken, bu yaklaşım Sırskiy'in daha geleneksel kara kuvvetleri doktriniyle çatışıyordu.
Analistlere göre Drapatıy iki yaklaşım arasında köprü kurabilecek bir isim olabilir. Kamuoyunda fazla görünmeyen ancak büyük saygı gören Drapatıy, cephe komutanlarının güvenini kazanırken Kiev'de savunulan reformların önemli bölümünü de benimsemiş durumda.
Musiienko, "Modern savaşın gerçeklerine, değişen cephe koşullarına ve kaynakların yeniden dağıtımına uyum sağlama becerisini gösterdi." dedi.
Pek çok Ukraynalı için Sırskiy, Fedorov'un köklü reformlarla değiştirmeyi hedeflediği katı komuta yapılarının ve Sovyet döneminden kalan düşünce tarzının simgesi haline gelmişti.
Fedorov'un kamuoyu önünde Sırskiy'i reformların önündeki en büyük engel olarak göstermesi, toplumdaki daha geniş çaplı rahatsızlıkları da görünür hale getirdi.
Bu rahatsızlıklar arasında ordudaki köklü bürokrasi, aşırı merkeziyetçi ve ayrıntılara fazla müdahale ettiği gerekçesiyle eleştirilen komuta anlayışı ile devam eden seferberlik sorunları yer alıyor.
Sırskiy ayrıca, Skelia adıyla bilinen 425. Ayrı Taarruz Alayı ile ilişkilendirilmesi nedeniyle de yoğun eleştirilere maruz kaldı. Birçok Ukraynalı için bu birlik, sınırlı toprak kazanımları uğruna askerlerin hayatlarının feda edildiği taktiklerin sembolü haline geldi.
Buna ek olarak, Ukraynalı yayın organı Babel tarafından yürütülen bir soruşturma, birlikte sistematik kötü muamele, eğitim kamplarında işkence ve çatışma dışı onlarca ölüm yaşandığı yönündeki iddiaları ortaya koydu. İddialar üzerine soruşturma başlatıldı, alay komutanı görevden uzaklaştırıldı ve ordunun komuta kültürü daha yoğun biçimde sorgulanmaya başlandı.
Zelenski geçen yıldan bu yana ikinci kez geri adım atmış görünüyor
Bazı milletvekilleri ve analistlere göre yaşananlar, sıkıyönetim ve seçimlerin askıya alınmasına rağmen Ukrayna'da demokrasinin ve hesap verebilirliğin hâlâ işlediğini gösterdi. Onlara göre Zelenski, kamuoyunun taleplerine hâlâ kulak veren bir lider olduğunu ortaya koydu.
Ancak bazı milletvekilleri, askeri hiyerarşinin en üst düzey atamalarının kurumsal süreçler yerine kamuoyu baskısıyla şekillenmesinin tehlikeli bir emsal oluşturabileceği uyarısında bulundu.
Ukrayna Yolsuzlukla Mücadele Eylem Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Tetiana Şevçuk, seçimlerin yapılamadığı ortamda halkın sesini duyurmasının az sayıdaki yollarından birinin protestolar olduğunu söyledi.
Şevçuk şunları kaydetti:
"Rahatsızlıklar öyle bir noktaya ulaştı ki insanlar seslerini duyurabilmenin tek yolunun sokağa çıkmak olduğunu düşündüler. Bu sağlıklı bir emsal değil. Ancak aynı zamanda hükümet için de sorunların bu aşamaya gelmeden çözülmesi gerektiğine dair bir uyarı niteliği taşıyor."
Ukrayna sosyal medyası kısa sürede, Zelenski'nin yeni bir ordu komutanı arayışını tiye alan mizahi paylaşımlarla doldu. Bu paylaşımlar, yaşanan sürecin Zelenski açısından doğurduğu siyasi maliyeti gözler önüne serdi.
Bazı paylaşımlarda Zelenski'nin yeni komutan adaylarıyla yaptığı hayali mülakatlar tasvir edilirken, adaylar arasında Game of Thrones dizisinin karakteri Jon Snow, bir uzaylı ve hatta bir yunus da yer aldı.
Zelenski kısa süre önce de eski Özel Kalem Müdürü Andriy Yermak dahil en yakın çalışma arkadaşlarından bazılarını kapsayan yolsuzluk soruşturmasının yarattığı siyasi baskıyla karşı karşıya kalmıştı. Artan kamuoyu baskısının ardından Yermak görevden alınmıştı.
Fedorov'a verilen destek reform isteğini yansıtıyor
Şevçuk'a göre protestolar yalnızca Fedorov'a destek vermek amacıyla düzenlenmedi. Aynı zamanda onun gerçekleştirmeyi hedeflediği reformlara verilen desteği de yansıtıyordu.
Şevçuk şu değerlendirmeyi yaptı:
"Fedorov, Ukrayna'nın her askerin hayatını koruması ve Rusya'dan daha verimli hale gelmesi gerektiği fikrini savunuyordu. Son altı ayda insanlar ilk kez Ukrayna'nın üstünlük sağlamaya başladığını hissetti. Uzun zamandır ilk kez bu savaşın kazanılabileceğine, sadece borç alırken yavaş yavaş toprak kaybetmediğimize dair umut oluşmuştu."
"Daha sonra Zelenski onu görevden aldı."
Drapatıy'ın atanmasına rağmen siyasi kriz henüz sona ermiş değil. Fedorov'un, yeniden Savunma Bakanı olarak göreve getirilmediği sürece başka bir hükümet görevini kabul etmeye sıcak bakmadığı belirtiliyor. Bu talep, protestocuların da temel isteği olmayı sürdürüyor.
Fedorov'un bundan sonra nasıl bir yol izleyeceği ve yeniden hükümete dönüp dönmeyeceği, bu sürecin bir sonraki aşamasını belirleyebilir.
Yaşananlar, daha önce ağırlıklı olarak Ukrayna'nın dijital dönüşümünün mimarı ve Zelenski'nin yakın çalışma arkadaşı olarak tanınan Fedorov'un siyasi profilini de önemli ölçüde yükseltti.
Artık geniş bir halk desteğine sahip olması, uzun vadeli siyasi geleceği hakkında da çeşitli soruları beraberinde getiriyor.
Savunma Bakanı olarak görev yaptığı yalnızca altı ay içinde Fedorov, Ukrayna ordusunun modernizasyonunu hızlandırmayı amaçlayan kapsamlı bir reform programı yürüttü.
Personel giderleri için ayrılan kaynakların bir bölümünü uzun menzilli saldırı sistemlerine, fiber optik insansız hava araçlarına, keşif sistemlerine ve diğer ileri teknolojilere yönlendirdi.
Ayrıca insansız hava araçlarının tedarikinin artırıldığını, Patriot hava savunma sistemleriyle ilgili yeni sözleşmeler yapıldığını, balistik füze testlerinin başarıyla gerçekleştirildiğini ve askeri tedarik sisteminde kapsamlı bir yeniden yapılanmaya gidildiğini duyurdu.
Fedorov ayrıca cephede görev yapan askerler için daha sürdürülebilir bir hizmet sistemi oluşturmayı amaçlayan yeni askerlik sözleşmeleri önerdi. Teklifler arasında daha yüksek maaşlar, daha uzun izin hakları ve piyade birlikleri için daha fazla görev esnekliği bulunuyordu.
Bu değişiklikler, cephede görev yapan askerler tarafından olumlu karşılandı.
AP News
