ABD Dışişleri Bakanı Rubio, Hürmüz Boğazı'nı Yeniden Açması Karşılığında İran'a Peşin Yaptırım Muafiyeti Teklif Edilmediğini açıkladı
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Salı günü senatörlere yaptığı açıklamada, İran'a yönelik herhangi bir yaptırım hafifletmesinin nükleer program konusunda verilecek tavizlere bağlı olduğunu söyledi.
Rubio, ABD'nin Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması karşılığında İran'a yalnızca bu amaçla yaptırım muafiyeti teklif etmediğini ve böyle bir konuyu görüşmediğini belirtti.
Rubio, görüşmelerde ilerleme sağlanmasının bu hafta içinde olabileceği gibi gelecek haftaya da sarkabileceğini ifade ederek müzakerelerin iki aşamalı olarak ilerlediğini söyledi.
İlk aşamada İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden açması ve Tahran'ın boğazdan geçen gemilerden ücret talep etmeyeceğini ya da onlara ateş açmayacağını açıkça ortaya koyması öngörülüyor.
Ayrıca İran'ın, daha geniş kapsamlı yaptırım hafifletmelerinin ele alınabileceği nükleer programına ilişkin müzakerelerin devamını kabul etmesi gerekiyor.
Rubio, Senato Dış İlişkiler Komitesi oturumunda senatörlerin sorularını yanıtlarken şu ifadeleri kullandı:
"Herhangi bir yaptırım hafifletmesi koşullara bağlıdır. Bu da söz konusu yaptırımların başlangıçta uygulanma nedeni olan nükleer program karşılığında verilmesi gerektiği anlamına gelir."
"BÖYLE BİR TEKLİF YAPILMADI"
Senatör Chris Murphy'nin (Demokrat-Connecticut), ABD'nin Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için teşvik amacıyla yaptırım hafifletmesi sağlayıp sağlamayacağı yönündeki sorusuna Rubio şu yanıtı verdi:
"Hayır, bu konu ne görüşüldü ne de teklif edildi."
Bununla birlikte Rubio'nun "yaptırımlar" ifadesiyle tam olarak neyi kastettiği netlik kazanmadı. Açıklamaları, Katar ve dondurulmuş İran fonlarını elinde bulunduran diğer ülkelerin bu kaynakları serbest bırakabileceği ihtimalini tamamen dışlıyor olmayabilir.
Rubio, yönetim içindeki diğer yetkililerin değerlendirmelerini yineleyerek İran'la yürütülen müzakere sürecinin yavaş ilerlediğini söyledi.
Bunun nedenleri arasında İran yönetimi içindeki görüş ayrılıklarının yanı sıra, Tahran liderlerinin ABD ve İsrail tarafından hedef alınmaktan kaçınmak amacıyla saklanmaları ve haberleşmelerini kurye aracılığıyla yürütmeleri gösterildi.
HÜRMÜZ BOĞAZI ÜÇ AYDIR ETKİLİ ŞEKİLDE KAPALI
Hürmüz Boğazı yaklaşık üç aydır fiilen kapalı durumda bulunuyor. Bu durum petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerine çıkmasına neden oldu.
ABD Başkanı Donald Trump'ın kamuoyu desteği de ikinci döneminin en düşük seviyelerine gerilerken, ülke genelinde benzin fiyatları galon başına 4 doların üzerine çıktı.
Trump, defalarca bir anlaşmanın yakın olduğunu ima etmiş ancak daha sonra İran'ın zenginleştirilmiş uranyumunun geleceği de dahil olmak üzere ek tavizler talep ederek geri adım atmıştı.
Tahran yönetimi de önerilen ateşkes çerçevelerini reddederek ve uranyum zenginleştirme hakkından vazgeçmeyerek süreci karmaşık hale getirdi.
Rubio, İran'ın boğazı yeniden açmayı kabul etmesi halinde tarafların daha sonra ABD ve İsrail'in geçen yıl İran'ın nükleer tesislerine düzenlediği saldırıların ardından yer altına gömülü durumda bulunan yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun geleceğini ve İran'ın nükleer çalışmalarının bundan sonraki seyrini görüşeceğini söyledi.
"HAMANEY'İN HAYATTA OLDUĞUNA İNANIYORUM"
Rubio, İran'ın dini lideri Mücteba Hamaney'in hayatta olup olmadığı yönündeki bir soruya, kamuoyu önünde görülmemesine rağmen yaşadığına inandığını söyledi.
Rubio, "Kendisinin giderek artan ölçüde belli bir düzeyde sürece dahil olduğuna işaret eden göstergeler mevcut" dedi.
Rubio'ya göre Tahran yönetimi, artan ekonomik baskılar karşısında ABD'nin önerilerine nasıl yanıt verileceği konusunda kendi içinde bölünmüş durumda.
"Bu rejimin içinde kötü ekonomik koşulların huzursuzluğa yol açacağını anlayan unsurlar kesinlikle var" diyen Rubio, sözlerini şöyle sürdürdü:
- "Bununla birlikte, bu koşullardan daha az etkilenen ve muhtemelen anlaşma yapmaya daha dirençli olan başka unsurlar da bulunuyor."
- Rubio ayrıca İran'dan yanıt almanın zaman aldığını belirterek, "Kendi iç süreçleri nedeniyle bazen cevapların gelmesi beş ila altı günü bulabiliyor" dedi.
İran'ın Birleşmiş Milletler Daimi Temsilciliği ise yorum talebine hemen yanıt vermedi.
Politico
