Meta ifşacısı Haugen: "ABD’nin saldırıları, AB yasasının ne kadar etkili olduğunu gösteriyor"

Meta’daki uygulamaları ifşa eden Frances Haugen, Washington’ın AB’nin Dijital Hizmetler Yasası’na (DSA) yönelik saldırılarının, bu yasanın gerçek bir değişim yaratma gücüne sahip olduğunu gösterdiğini belirtiyor.

Meta’ya ait Facebook ve Instagram, TikTok ve Elon Musk’ın sahibi olduğu X gibi büyük platformlar, AB’nin çevrim içi yönetişim kuralları çerçevesinde; yasa dışı içerikleri bildirme ve bu bildirimleri işleme sistemleri oluşturmak gibi çeşitli yükümlülüklerle karşı karşıya.

Ancak Trump yönetimi, DSA’yı defalarca bir “sansür” aracı olarak nitelendirerek, yasanın ABD’deki ifade özgürlüğünü tehdit ettiğini öne sürdü.

Verdiği bir röportajda Haugen, “Eğer Trump yönetimi bu yasadan endişe duymasaydı, bu denli bir müdahaleyle karşılaşmazdık” dedi. 

Haugen, Meta’daki ifşaatlarını konu alan yeni bir film sayesinde yeniden gündeme geldi. Eski işvereni Meta’daki güvenlik açıklarına dair bilgileri gazetecilerle paylaşmasının üzerinden beş yıl geçen Haugen, DSA’yı “sofistike” olarak tanımladı. 

Yasanın, platformları sistematik riskleri açıklamaya zorladığını belirten Haugen, bunun platformların gerçekte nasıl işlediğine dair nadir bir bakış açısı sunduğunu ifade etti.

Bununla birlikte, AB yetkililerinin görevlerini ihmal etmemeleri gerektiği konusunda uyardı.

Haugen, DSA’nın “iyi uygulanması” durumunda platformları daha güvenli hale gelmeye zorlayabileceğini; ancak teknoloji devlerinin gerçeği yansıtmayan raporlar sunması ve Avrupa Komisyonu’nun da onları “sıkıştırmaması” (üzerlerinde baskı kurmaması) halinde hiçbir şeyin değişmeyeceğini belirtti.

Haugen, DSA’yı uygulayan yetkililerin, büyük teknoloji şirketleriyle yapılacak “zorlu görüşmelerden” kaçınmamaları gerektiğini vurguladı.

Haugen, “Amerika Birleşik Devletleri Başkanı, bu şirketlere hiçbir şeyi açıklamak zorunda kalmamaları için bir tür koruma kalkanı sağlamaya çalışıyor” diyerek, “zararların” birikmeye devam edeceği bir senaryoyu önlemek için doğru uzmanlığın ve sıkı bir denetimin şart olduğunu belirtti. 

İstenmeyen sonuçlar...

Komisyon’un sosyal medyaya yaş sınırlaması getirmeyi amaçlayan “AB Çocuk Yasası” (EU Kids Act) önerisini değerlendiren Haugen, yapay zeka destekli arkadaşları ve sohbet botlarını ele alan önlemlerin taslağa dahil edilmesini olumlu karşıladı.

Yasa tasarısı, ürünlerinin çocuklar için güvenli olduğunu kanıtlama yükümlülüğünü, kapsam dahilindeki şirketlere yüklüyor. 

Yapay zekâ araçlarının dahil edilmesinin önemli olduğunu belirten Haugen, “çocukların gerçek insanlarla etkileşim kurmak yerine günde iki saatlerini sohbet robotlarıyla konuşarak geçirdiğini” söyledi.

Ancak Haugen, sonsuz kaydırma gibi bağımlılık yapıcı özellikleri sınırlayabilecek önerilen güvenlik odaklı tasarım kuralları konusunda temkinli davrandı ve kuralların yanlış yorumlanması durumunda “istenmeyen etkiler” olabileceğini belirtti.

Haugen, düzenleyicilerin, çocuklar için çevrimiçi ortamda “güvenli” olmanın gerçekte ne anlama geldiği konusunda iyice düşünmeleri gerektiğini vurgularken, en büyük riskin, Büyük Teknoloji şirketlerinin hakimiyetini pekiştirmek olacağını da söyledi.

Haugen, “Güvenlik çıtasını geçmek için yeterince para ödeyebilecek tek kişiler olduklarını” iddia ederek “gelecek nesli ele geçirmek” isteyeceklerini öngördü.

Haugen ayrıca, AB Çocuk Yasası'nın uygulanmasının Dijital Hizmetler Yasası'na (DSA) bağlı olacağını, yani Büyük Teknoloji şirketlerinin reformunun hala platform kurallarını ihlal edenlere karşı “gerçek” ve caydırıcı önlemlere bağlı olduğunu belirtti.

Rapporteur