İspanya solundaki kaos, Sánchez’in seçim mucizesi umutlarını zayıflatıyor.

İspanya Başbakanı Pedro Sánchez’in, anket sonuçlarının aksine bir seçim zaferiyle geri dönme şansı ciddi bir darbe aldı.

İspanya’nın oldukça parçalı yapısıyla bilinen aşırı solu, Kasım ayındaki seçimler öncesinde tek bir çatı altında birleşmeyi başaramadı. 

Oysa pek çok Sánchez destekçisi, böyle bir birleşmenin seçmenleri harekete geçireceğini, ülkenin seçim sisteminden daha iyi yararlanılmasını sağlayacağını ve Başbakanın yeni bir hükümet kurma umutlarını artıracağını umuyordu.

Sol kanattaki bu dağınıklık, Alberto Núñez Feijóo liderliğindeki muhafazakâr Halk Partisi’nin (Partido Popular), Madrid’deki sekiz yıllık sosyalist yönetimin ardından iktidara gelmesinin önünü açıyor; üstelik Avrupa siyaseti genelinde sağa doğru belirgin bir kayma yaşanıyor. 

Müzakerelerin tıkanması üzerine, sol kanattaki "Geniş Cephe"nin (Broad Front) adayı ve sağlık bakanı Mónica García, sosyal medya üzerinden bir uyarıda bulundu. 

García, solun "egolara, endişelere, iç çekişmelere ve sağdan başka kimseye yaramayan seçimsel ya da kişisel hesaplamalara hapsolma" riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtti.

"Geniş Cephe", seçim kararı alındıktan kısa bir süre sonra, Sánchez’in solundaki çeşitli partileri bir araya getirmek amacıyla oluşturulmuştu. Ancak günlerce süren yoğun görüşmelerin ardından, solun önde gelen partilerinden Podemos —Kanarya Adaları ve Valensiya bölgesi hariç— ortak listeye katılmadı; bu durum, aşırı solun genel seçim beklentilerini zayıflattı.

El País gazetesinde anket analisti olarak görev yapan Kiko Llaneras, "[Sánchez’in] yeniden iktidara gelebilmesinin tek yolu, Sosyalistlerin solunda güçlü bir varlığın bulunmasıdır" dedi ve ekledi: "Geniş Cephe, aslında o kadar da geniş değil."

Llaneras ayrıca, "Asıl büyük soru, bu yeni hareketin solun bir çoğunluk oluşturmasını sağlayacak kadar güçlü olup olmayacağı; ki bu da oldukça zor görünüyor" değerlendirmesinde bulundu.

Beklentilere meydan okumak

"Geniş Cephe"; mevcut sosyalist hükümetin küçük ortağı Sumar, Katalan "Comuns" hareketi ve komünistlerin öncülüğündeki Birleşik Sol (IU) gibi yapılardan oluşuyor. 

Más Madrid ve çeşitli bölgesel sol partiler bir araya geliyor. Bu ittifakın liste başı adayı ise Barselona’nın eski belediye başkanı Ada Colau olacak.

İspanya’nın seçim sistemi, birleşmiş platformları ödüllendiriyor. Ancak bu "Geniş Cephe" (Broad Front), 2023’te kurulan ve Podemos’u da içeren, Sánchez’in son seçimlerin ardından beklenmeyeni başarıp yeni bir hükümet kurmasını sağlayan ittifak kadar kapsayıcı değil. 

Yapılan bir anket derlemesine (Poll of Polls) göre, 2026 ittifakının baskın gücü olan Sumar’ın oy oranı 2023’ten bu yana yarıdan fazla düşerek yüzde 5’e geriledi.

Madrid Carlos III Üniversitesi’nden siyaset bilimci Pablo Simón, “Herhangi bir koalisyondaki küçük ortaklar genellikle zarar görürler; çünkü kendi gündemlerini hayata geçirmeleri zordur ve daha az görünür olma eğilimindedirler” diyor.

Sumar, kamuoyunda öne çıkan bir lider figüründen yoksun. Bir dönem potansiyel başbakan adayı olarak gösterilen Çalışma Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Yolanda Díaz, bu seçimlerde aday olmuyor. Simón’a göre, “Geniş Cephe” listesi “hiçbir anlaşma olmamasından daha iyi olsa da, yine de işleri zor görünüyor.”

Seçim ittifaklarının kaydı için belirlenen Cuma gece yarısı son tarihine yaklaşırken yaşanan son dakika telaşı içinde, anketlerde yaklaşık yüzde 3 oy oranına sahip olan Podemos’un da ittifaka katılabileceğine dair umutlar suya düştü.

Görüşmeler, adaylık meseleleri ve sol partinin, ittifakın içinde eriyip kaybolma endişeleri nedeniyle çıkmaza girdi.
Ertesi gün bir açıklama yapan Colau, Podemos ile bir anlaşmaya varılamaması nedeniyle sol seçmenden özür diledi. Gergin geçen müzakerelere atıfta bulunarak, “Eğer bir taraf masaya oturmak istemiyorsa, onu buna zorlayamazsınız” dedi. “Başarısız olduk.”

Sánchez; kendi partisi olan Sosyalistlerin güçlü bir performans sergilemesine ve Sumar ile müttefik partilerin yeniden yükselişe geçmesine bel bağlıyor. Bunu, anketlerin büyük çoğunluğunda neredeyse kaçınılmaz bir sonuç olarak görülen; Halk Partisi’nin (PP), göçmenlik konusundaki sert duruşu sayesinde yükselişe geçen aşırı sağcı Vox ile bir koalisyon hükümeti kurmasını engellemek için umut ediyor. 

Ancak geçen hafta sol cephede, Podemos’un "Geniş Cephe"de (Broad Front) yer almaması dışında, daha da kapsamlı bir seçim listesi oluşturma umutlarının suya düşmesiyle yeni bir hayal kırıklığı daha yaşandı.

Katalan Cumhuriyetçi Solu’nun (ERC) karizmatik parlamento sözcüsü Gabriel Rufián, aşırı sağın hükümete girmesini engellemek amacıyla, yaklaşan seçimlerde solun benzeri görülmemiş bir birlik içinde hareket etmesi gerektiği yönündeki tartışmalara öncülük etmişti. 

Katalonya dışında da geniş bir kesimde karşılık bulan Rufián’ın ortak bir seçim listesinin başında yer alma ihtimali, seçmenler arasında heyecan yaratmıştı. 

Ne var ki, bağımsızlık yanlısı partisi ERC’nin kısıtlamaları nedeniyle Rufián, yalnızca kendi partisi adına yarışacağını açıkladı; bu da onun, bizzat umutlarını yeşerttiği o iddialı ve ülke çapındaki seçim listesinde yer alma ihtimalini ortadan kaldırdı.

Rufián, “Başarısız olduk; daha doğrusu, ben başarısız oldum” dedi.

Podemos’un kurucularından ve partide geçmişte üst düzey görevlerde bulunmuş olan Juan Carlos Monedero, verdiği demeçte, “[Birleşik bir sol] girişimi başarıya ulaştıracak yetkiye sahip kimse yok. Rufián bu fikre göz kırptı ancak nihayetinde ERC’ye olan sadakati daha ağır bastı” ifadelerini kullandı. 

Kamuoyu araştırmaları analisti Llaneras ise, daha güçlü bir birliğin seçmenleri harekete geçirmenin yanı sıra, ülkedeki seçim sistemi nedeniyle sosyalistlerin solundaki partilere de önemli bir ivme kazandırabileceğini belirtti.

Llaneras, “İspanya’da oyları milletvekilliğine dönüştürmek söz konusu olduğunda, yüzde 10’un altında bir oy oranıyla bunu başarmak oldukça zordur” dedi ve ekledi: “İspanya’daki seçim bölgeleri küçük olduğu için, oyların bölünmesi ciddi bir temsil kaybı anlamına gelir. Altı veya yedi milletvekili çıkarılan bölgelerde, hiçbir sandalye kazanamama riskiyle karşı karşıya kalabilirsiniz.”

Politico