Yeni politika, Avrupa bakanları tarafından açıkça ifade edildi
Bu açıklama, İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın “mallar için tek pazar” oluşturma hedefi açısından yeni bir darbe olarak değerlendiriliyor.
Salı günü bir araya gelen AB Avrupa bakanlarının, Birleşik Krallık ile daha derin iş birliğini desteklediği ancak bunun AB’nin temel ilkeleriyle uyumlu olması gerektiğini vurguladığı belirtildi. Diplomatik kaynaklara göre bu ilkeler arasında “AB politikalarından seçici faydalanmaya izin verilmemesi” de bulunuyor.
The Guardian geçen hafta, İngiliz hükümetinin Brüksel’e Birleşik Krallık ile AB arasında yalnızca malları kapsayan bir ortak pazar önerisi sunduğunu ancak teklifin AB yetkilileri tarafından reddedildiğini ortaya çıkarmıştı.
Başbakan Keir Starmer ile Maliye Bakanı Rachel Reeves’in uzun süredir işaret ettiği mallar için tek pazar modeli, AB açısından radikal bir değişim anlamına geliyor. Çünkü Brexit referandumundan bu yana AB liderleri, tek pazarın dört temel özgürlüğü kapsadığını savunuyor:
- malların serbest dolaşımı,
- hizmetlerin serbest dolaşımı,
- sermayenin serbest dolaşımı,
- kişilerin serbest dolaşımı.
AB kaynaklarına göre Avrupa bakanları, yalnızca malların serbest dolaşımını öngören İngiliz önerisine sıcak bakmadı. Bir AB diplomatı şu ifadeleri kullandı:
“Üye devletler, ilişkileri ve müzakereleri destekleyen yerleşik hukuki çerçeveyi yeniden teyit etti. Dört özgürlüğün bölünmezliği, hak ve yükümlülüklerin dengesi, AB karar alma mekanizmasının özerkliği ve seçici yaklaşımın engellenmesi konularında vurgu sürdü.”
Aynı diplomat, Birleşik Krallık ile ilişkilerden sorumlu AB Komiseri Maroš Šefčovič’in şu sonuca vardığını söyledi:
“AB, ilişkileri derinleştirme hedefinde birlik içinde kalmaya devam ediyor ancak Birleşik Krallık’ın kırmızı çizgileri ilerlemeyi giderek daha fazla kısıtlıyor.”
Avrupa Komisyonu ise konu hakkında yorum yapmayı reddetti.
Fransa, Brexit sonrası değişen jeopolitik ortamı gerekçe göstererek Birleşik Krallık’ın yeniden AB tek pazarı ve gümrük birliğine dönmesine açık olabileceğini belirtmişti. AB yetkilileri de gümrük birliği veya tek pazar uyumunun Birleşik Krallık için hâlâ mümkün olduğunu vurguluyor.
Ancak bazı üye devletler, İngiltere’nin “kural alan taraf” olmayı kabul edip etmeyeceği konusunda şüpheli yaklaşıyor. Çünkü AB üyeliği olmadan tek pazara katılım, yeni kurallar belirlenirken Birleşik Krallık’ın oy hakkına sahip olmaması anlamına geliyor.
İkinci bir AB diplomatı ise ilişkilerin “uzun zamandır olduğundan daha iyi” durumda olduğunu ancak “Birleşik Krallık’ın hâlâ pastasını hem yemek hem de saklamak istediğini” söyledi.
Diplomat ayrıca üye devletlerin istikrarlı ilişkileri “değerli bulduğunu” ve Birleşik Krallık ile çalışmak istediğini ancak bunun “AB ile İngiltere’nin eşit ortaklar olduğu anlamına gelmediğini” ifade etti.
Öte yandan Keir Starmer’ın AB ile ilişkileri “yeniden başlatma” girişimine ilişkin soru işaretleri de artıyor. Uzun süredir beklenen AB-İngiltere zirvesi için hâlâ resmi tarih açıklanmadı. Zirvenin geçici olarak 13 Temmuz için planlandığı belirtiliyor.
Bu zirvede:
- Gıda, içecek ve tarım ürünleri ticaretini kolaylaştıracak SPS (sağlık ve bitki sağlığı) anlaşmasının,
- Emisyon ticaret sistemlerinin (ETS) bağlanmasına yönelik mutabakatın,
- Genç Avrupalıların Birleşik Krallık ve AB içinde çalışma, eğitim ve seyahat etmesine olanak tanıyacak gençlik deneyim programının nihai hâle getirilmesi hedefleniyor.
Aynı zamanda zirve, özellikle savunma alanında iş birliğini derinleştirecek yeni bir ortak gündemin başlangıcı olarak görülüyor.
Thomas Byrne ise gazetecilere yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Şu anda üzerinde anlaşmamız gereken konular var: ETS, SPS ve gençlik deneyim programı. Başka tartışmalara geçmeden önce bunlara odaklanalım çünkü diğer başlıklar da zorluklar içeriyor. İlişkilerde mümkün olduğunca açık olmak istiyoruz.”
Birleşik Krallık’ın mallar için tek pazar önerisi özel olarak sorulduğunda ise Byrne şu yanıtı verdi: “Bu öneri çeşitli zorluklar barındırıyor.”
The Guardian
