Avrupa’daki protestoların arkasında: Ücret-fiyat makası

Hafta sonu boyunca Avrupa genelinde binlerce kişi, artan yaşam maliyetlerini, karşılanamayan konut fiyatlarını, düşük ücretleri ve kamu hizmetleri üzerindeki baskıyı protesto etmek için sokaklara döküldü. 

Talepler ülkeden ülkeye değişse de, gösteriler hane bütçelerine ilişkin artan hayal kırıklığını gözler önüne seriyor.

Fransa'da yüz binlerce kişi, öğrencilerin ve yaşam maliyetleri ile kamu hizmetlerini protesto eden diğer grupların da yer aldığı gösterilere katıldı. 

Birçok kişi barışçıl şekilde yürüdü, ancak bazı toplulukların büyük kentlerde yağma ve isyana dönüşmesinin ardından, yaklaşık 1.500 dükkân ve mağazanın zarar gördüğü olaylar için Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Cumhuriyeti “yıkmaya çalışanları” hesap vermeye zorlayacağına söz verdi.

Perakende ve Ticaret Federasyonu Başkanı Alexandre Bompard, LCI televizyonuna yaptığı açıklamada işletmeler için maliyetin “yüzlerce milyon avroya” ulaşacağını, kesin bir rakam vermek için ise henüz çok erken olduğunu söyledi.

Limoges belediye binası alevlere teslim olurken, Lyon'daki simge turizm ofisi Place Bellecour da yandı. Vandallar ayrıca Marsilya, Lille ve Angers'teki belediye binalarına zorla girdi; Bordeaux'da ise valinin ikametgâhı yağmalandı.

“Gösteri yapmak bir haktır ve öfkenin duyulmayı hak ettiği açıktır. Ancak hiçbir anlaşmazlık ya da şikâyet kamusal mülkün tahribini asla meşrulaştıramaz” diyen Limoges Belediye Başkanı Guillaume Guérin, şiddeti “kabul edilemez” olarak nitelendirdi.

Belçika'da Brüksel ve Liège'de polisle göstericiler çatıştı. Son haftalarda lise öğrencileri de artan eğitim maliyetlerini protesto etmek için sokağa çıkmış, Fransa'da okul koşulları ve öğretmen açığını protesto eden öğrencilerle aynı talepleri dile getirmişti.

Limoges belediye başkanı ve diğer siyasetçilerle benzer bir çizgide konuşan Belçika İçişleri Bakanı Bernard Quintin, cumartesi günü yaptığı açıklamada durumun “artık sadece bir protestodan ibaret olmadığını”, bunun “apaçık bir şiddet” olduğunu söyledi.

Portekiz'de sendikalar ve konut hakkı savunucusu gruplar daha yüksek ücretler, daha iyi emekli maaşları, güçlendirilmiş kamu hizmetleri ve konutun erişilebilir kılınması için somut adımlar talep etti. 

Organizatörler, yükselen kiralar, artan konut kredisi geri ödemeleri ve günlük giderlerin hane bütçeleri üzerindeki baskıyı giderek artırdığını vurguladı.

İtalya'da da ekonomik koşullar ve yükselen fiyatlar nedeniyle gösteriler düzenlendi. Milano, Torino ve Bologna'daki çatışmalarda insanlar yaralanırken, yalnızca Milano'da onlarca kişi gözaltına alındı.

Avrupalılar neden öfkeli?

Gıda, konut ve enerji maliyetlerindeki artış, birçok haneyi gelirlerini yettirmekte zorlanır hâle getirdi. Enflasyon yavaşlasa bile fiyatlar genellikle eski seviyelerine dönmüyor; bu da tüketicilerin bütçelerinde daha az hareket alanı bırakıyor.

Barınma, özellikle kiracılar ve gençler için pek çok kentte başlıca kaygı konusu. Düşük ücretli çalışanlar zorunlu harcamalar nedeniyle sıkışırken, eğitim ve diğer kamu hizmetlerine ilişkin endişeler de bazı ülkelerde memnuniyetsizliği büyütüyor.

Eurostat verileri, AB'de gıda ve alkolsüz içecek fiyatlarının Ağustos 2021 ile Ağustos 2026 arasında yüzde 34 arttığını gösteriyor. Brüt aylık asgari ücretle satın alınabilecek gıda miktarı Malta'da yüzde 6, İspanya'da yüzde 5, Fransa'da ise yüzde 4 düştü; incelenen ülkelerin çoğunda ise arttı. 

Ancak bu karşılaştırma vergileri, kirayı ve diğer hane giderlerini kapsamıyor ve hayat pahalılığının yarattığı baskıyı bütünüyle yansıtmıyor.

Gösteriler tüm Avrupa'yı kapsayan tek bir hareketi temsil etmiyor ve talepler de ülkeden ülkeye değişiyor. Yine de, hane bütçeleri üzerindeki baskıyı ve ücretlerin temel ihtiyaçların maliyetiyle aynı hızda artmasını sağlamanın giderek büyüyen bir sınama hâline geldiğini ortaya koyuyorlar.

 

Euro News