ABD Ordusu İran’a Yeni Saldırılar Düzenledi

ABD ordusu, İran’a yönelik saldırılarının 12’nci gecesinde operasyonlarını sürdürdüğünü açıkladı. 

Tarafların giderek artan şekilde sivil altyapıyı hedef alması, gerilimin yeni bir boyuta taşındığını gösteriyor.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), çarşamba günü yaptığı açıklamada saldırıların, "İran’ın bölgesel sulardan geçen sivil denizciler ve ticari gemileri tehdit etme kapasitesini daha da zayıflatmayı" amaçladığını bildirdi.

ABD, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü yeniden sağlamaya ve uluslararası deniz ticaretinin yeniden normal akışına dönmesini hedefliyor.

ABD Başkanı Donald Trump, çarşamba günü yaptığı açıklamada, İran'ın Hürmüz Boğazı'nda herhangi bir gemiye ateş açması halinde ABD'nin her seferinde bir köprü veya elektrik santralini vuracağını söyledi.

Trump, sosyal medya hesabından şu ifadeleri kullandı:

"Bu andan itibaren, İran İslam Cumhuriyeti Hürmüz Boğazı'ndaki herhangi bir gemiye füze, roket, insansız hava aracı ya da herhangi başka bir silahla ateş açtığında, Amerika Birleşik Devletleri BİR KÖPRÜYÜ VEYA ELEKTRİK SANTRALİNİ bombalayacak ve yok edecektir."

ABD'nin hava saldırıları sürerken diplomatik girişimlerde kamuoyuna yansıyan herhangi bir ilerleme görülmüyor. Taraflar, küresel enerji ticareti açısından kritik öneme sahip ve büyük ölçüde kapalı kalan Hürmüz Boğazı konusundaki tutumlarını koruyor.

Kamuoyunda destek görmeyen savaşın küresel ekonomide daha fazla bozulmaya yol açmasından endişe edilirken, ABD'de sonbaharda yapılacak ara seçimler öncesinde yakıt fiyatları da yükselmeye devam ediyor.

İran Dışişleri Bakanı Seyyid Abbas Arakçi, ülkesinin "göze göz" savunma doktrinini benimseyeceğini açıkladı.

Arakçi, X hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:

"İran'a yönelik her türlü saldırı, altyapımıza yönelik olanlar da dahil olmak üzere, güçlü ve kararlı bir karşılık verilmesini zorunlu kılacaktır."

İran devlet medyası, ABD füzelerinin çarşamba gecesi ülkenin batısındaki Ahvaz, Ramşir ve Endimeşk yakınlarını hedef aldığını bildirdi.

İran medyasına göre Irak sınırındaki Şelemçe kasabasına düzenlenen ABD füze saldırısında iki kişi hayatını kaybetti.

Öte yandan Kuveyt ordusu, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada hava savunma sistemlerinin "günahkâr İran saldırganlığının ardından düşman insansız hava araçlarının saldırılarıyla mücadele ettiğini" duyurdu.

İran ise ABD saldırılarına karşılık olarak komşu Körfez ülkelerindeki enerji tesisleri ile içme suyu sağlayan deniz suyu arıtma tesislerini hedef alıyor.

Uluslararası hukuk, bu altyapının askeri amaçlarla kullanılmadığı sürece bu tür saldırıları genel olarak yasaklıyor.

Savaşın maliyeti büyüyor

Barış döneminde dünya petrol ve doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın kapanması, Orta Doğu'nun ötesine uzanan etkilerle küresel ekonomiyi sarstı.

İran destekli Yemen'deki Husilerin Kızıldeniz'de Suudi Arabistan'a ait gemileri hedef alma tehdidinde bulunması da uluslararası ticaret açısından bir diğer kritik geçiş noktasını risk altına sokuyor.

Trump, çarşamba günü Dover Hava Üssü'ne, hayatını kaybeden dört ABD askerinin naaşlarının ülkeye getiriliş törenine katılmak üzere gitti.

Bir gün önce Savunma Bakanı Pete Hegseth, Senato'daki sert geçen oturumda ABD'nin savaş için şimdiye kadar 37,5 milyar dolar harcadığını açıklamıştı.

Gösterge niteliğindeki Brent petrolünün varil fiyatı 93 doların üzerine çıktı.

Ay başında fiyat 72 doların altında bulunuyordu ve savaş öncesindeki seviyeler de buna yakındı.

Benzin fiyatları da yükselmeye devam ediyor.

İran, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğini yönetme ve gerekirse geçiş ücreti alma hakkına sahip olduğunu savunuyor.

Savaş öncesinde boğaz tüm gemilere açık ve ücretsizdi.

Tahran yönetimi ayrıca, ABD kuvvetlerinin gözetimindeki ve kendi denetimi dışında kalan güzergâhı kullanan gemilere saldırılar düzenledi.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD ile yürütülen müzakerelerde yer alan isimlerden biri olarak Trump'ın tehditlerini küçümseyen açıklamalarda bulundu.

Kalibaf sosyal medya hesabında şu ifadeleri kullandı:

"Boğazdaki durumun savaş öncesi koşullara dönmeyeceğini defalarca söyledik."

Diplomatik çabalarda ilerleme yok

Son saldırılar öncesinde İran İçişleri Bakanı İskender Mümini, çatışmada önemli arabuluculardan biri olan Pakistan'ı ziyaret ederek diplomatik süreci yeniden canlandırmaya çalıştı.

Ancak savaşın son dönemde Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol mücadelesine dönüşmesi nedeniyle nasıl bir uzlaşmaya varılabileceği belirsizliğini koruyor.

İran İçişleri Bakanlığı Sözcüsü Ali Zeynivend, resmi haber ajansı IRNA'ya yaptığı açıklamada:

"Diplomasi sona ermiş değil."

ifadelerini kullandı ve taraflar arasında mesaj alışverişinin sürdüğünü belirtti, ancak ayrıntı vermedi.

Bir Arap diplomat ise Körfez ülkelerinin çatışmaların durdurulmasına yönelik umutlarını giderek kaybettiğini, özellikle son tehditlerden büyük endişe duyduklarını söyledi.

İsminin açıklanmaması koşuluyla konuşan diplomat, Pakistan ve Türkiye'nin de aralarında bulunduğu bölge ülkelerinin tansiyonu düşürmek için girişimlerini sürdürdüğünü ancak mevcut şartlarda ilerleme ihtimalinin oldukça düşük göründüğünü ifade etti.

Filipinler'de düzenlenen bölgesel zirvede konuşan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki uygulamalarını sert sözlerle eleştirdi.

Rubio şöyle dedi:

"Eğer Orta Doğu'da bir devletin uluslararası bir su yolunu kontrol edebileceği, geçiş ücreti talep edebileceği ve ödeme yapılmadığında gemileri havaya uçurabileceği yönünde bir emsal oluşturursak, bu dünyanın başka bölgelerinde de tekrarlanabilecek son derece tehlikeli bir örnek yaratmış oluruz."

Rubio, ABD'nin İran ile müzakerelere açık olduğunu ancak:

"Şu anda İran'ın bu konuda ciddi görünmediğini"

belirterek Washington'ın önceliğinin deniz taşımacılığını korumak olduğunu söyledi.

İran'ın saldırılarına karşılık olarak ABD, İran limanlarına yönelik abluka uygulamasını yeniden devreye soktu.

Trump yer altındaki nükleer tesisi hedef gösterebilir

Trump, salı günü Oval Ofis'te yaptığı açıklamada olası müzakereler konusunda karamsar bir tablo çizerek ABD'nin:

"Görüşmeye hiçbir ilgisi olmadığını"

söyledi.

Ayrıca ABD güçlerinin yakında dağın içine inşa edilmekte olan bir İran nükleer tesisini hedef alabileceği sinyalini verdi.

"Pickaxe Mountain" olarak bilinen tesis, İran'ın Natanz nükleer zenginleştirme tesisinin güneyinde bulunuyor.

Natanz tesisi, 2025 yılında İran ile İsrail arasında yaşanan 12 günlük savaş sırasında ABD tarafından bombalanmış, ancak Pickaxe Mountain tesisi saldırılardan etkilenmemişti. İran burada kazı çalışmalarını sürdürmeye devam ediyor.

İran, nükleer programının tamamen barışçıl amaçlar taşıdığını savunuyor.

Bununla birlikte, Trump'ın ilk başkanlık döneminde 2015 tarihli nükleer anlaşmadan çekilmesinin ardından Tahran, uranyumu yeniden silah yapımına yakın saflık seviyelerine kadar zenginleştirmeye başlamıştı.

AP News